Türkiye, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele kapsamında yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan eserlerin iadesi için yürüttüğü çalışmaları sürdürüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının verilerine göre, 2002-2026 yılları arasında gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda toplam 13 bin 574 kültür varlığı Türkiye’ye getirildi. Yalnızca 2026 yılında ise 126 kültür varlığının iadesi sağlandı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla sosyal medya hesabından yayımladığı mesajda, Anadolu’nun binlerce yıllık kültürel mirasının korunmasının önemine dikkat çekti. Kaçak kazıların ve yasa dışı eser ticaretinin geçmişin bilimsel olarak anlaşılmasını sağlayan bilgileri yok ettiğini belirten Ersoy, bu mücadelede vatandaşların duyarlılığının da önemli olduğunu vurguladı.
Bakan Ersoy’dan vatandaşlara kaçakçılığa karşı duyarlılık çağrısı
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla eş güdüm içerisinde yürütüldüğünü belirten Ersoy, uluslararası iş birlikleri, diplomatik girişimler ve bilimsel çalışmalar aracılığıyla eserlerin ait oldukları topraklara dönmesinin sağlandığını ifade etti.
UNESCO öncülüğündeki uluslararası çalışmalara katkı sunduklarını aktaran Ersoy, ülkeler arasındaki iş birliği ve ortak sorumluluğun önemini de vurguladı.
Bakan Ersoy’un mesajında şu ifadeler yer aldı:
“Bu toprakların binlerce yıllık bir hikayesi var. Her kültür varlığı, bu hikayenin eşsiz bir parçası. Kaçak kazılarla tahrip edilen her alan ve ait olduğu bağlamdan koparılan her eser, geçmişle kurduğumuz bağı zedeliyor ve bilimsel bilgilerin geri dönülmez biçimde kaybolmasına neden oluyor. Bu mirası korumak ve gelecek nesillere eksiksiz aktarmak için kararlılıkla çalışıyoruz.
Güvenlik güçlerimiz, gümrük teşkilatımız ve adli makamlarımızla iş birliği içinde kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele ediyoruz. Diplomasi, bilimsel çalışmalar ve uluslararası iş birlikleriyle eserlerimizin ait oldukları topraklara dönmesini sağlıyoruz. UNESCO öncülüğünde yürütülen uluslararası çalışmalara katkı sunuyor, kültürel mirasın korunmasında ülkeler arasındaki iş birliğinin ve ortak sorumluluğun önemini her platformda vurguluyoruz.
Bu mücadelenin en büyük güvencelerinden biri de vatandaşlarımızın duyarlılığıdır. Çünkü kültürel mirasımızı korumak, hepimizin ortak sorumluluğudur. 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü vesilesiyle tüm vatandaşlarımızı bu sorumluluğa ortak olmaya, kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya ve kültürel mirasımıza sahip çıkmaya davet ediyorum.”
ABD’den 100 kültür varlığı Türkiye’ye iade edildi
Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelesinde son dönemde öne çıkan gelişmelerden biri, Amerika Birleşik Devletleri’nden 100 kültür varlığının iadesinin sağlanması oldu.
ABD makamlarıyla yürütülen iş birliği sonucunda Türkiye’ye kazandırılan eserler arasında Tokat’ın Horoztepe bölgesi kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri ile Burdur’un Düver bölgesi kökenli 44 Arkaik Dönem eseri yer aldı. İade edilen eserler arasında, Aphrodisias Antik Kenti’nden yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan bir portre de bulunuyor.
İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen programla kamuoyuna tanıtılan eserlerin iadesinde bilimsel araştırmalar, arşiv belgeleri ve uluslararası adli iş birlikleri belirleyici oldu. Türkiye’nin farklı ülkelerle yürüttüğü çalışmalar da kültür varlıklarının kökenlerinin tespit edilmesi ve ait oldukları topraklara geri kazandırılması açısından önem taşıyor.
Kültür varlığı kaçakçılığı dijital sistemle takip ediliyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan kültür varlıklarının tespit edilmesi amacıyla teknolojik imkanlardan da yararlanıyor. Bakanlık tarafından devreye alınan yazılım sistemiyle dünya genelindeki müzayede ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan eserler takip ediliyor.
Sistem aracılığıyla Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarılmış olabileceği değerlendirilen kültür varlıklarına ilişkin şüpheli kayıtlar arşivlenerek uzmanların incelemesine sunuluyor. Elde edilen veriler, eserlerin kökenlerinin ve yurt dışına çıkarılma süreçlerinin araştırılmasına katkı sağlarken, iade taleplerinin bilimsel bilgi ve belgelerle desteklenmesine de imkan tanıyor.
Böylece kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele, sahadaki denetimlerin ve uluslararası iş birliklerinin yanı sıra dijital ortamda yürütülen takip çalışmalarıyla da destekleniyor.
UNESCO sözleşmesi çerçevesinde çok yönlü mücadele yürütülüyor
Bakanlık, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele çalışmalarını UNESCO’nun 1970 tarihli Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşmesi doğrultusunda sürdürüyor.
Bu kapsamda kültür varlıklarının bulundukları yerde korunması, yasa dışı ticaretin önlenmesi, yurt dışına çıkarılan eserlerin takibi ve toplumda koruma bilincinin geliştirilmesi hedefleniyor. Arkeolojik araştırmalar, tarihi belgeler, kazı kayıtları ve bilimsel analizler, eserlerin kökenlerinin belirlenmesi ve iade süreçlerinin yürütülmesinde önemli rol oynuyor.
Özellikle Boubon kökenli bronz eserlerin iadesine yönelik çalışmalar, bilimsel kanıtların uluslararası adli süreçlerle birlikte değerlendirilmesinin örnekleri arasında gösteriliyor.
Güneydoğu Avrupa’da iş birliği çalışmaları sürüyor
Kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesi amacıyla güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla koordinasyon içinde çalışan Bakanlık, uluslararası kuruluşlar ve ilgili ülkelerin yetkili makamlarıyla da iş birliği yürütüyor.
Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile gerçekleştirilen çalışmalar, mücadelenin bölgesel boyutunu oluşturuyor. Güneydoğu Avrupa’da yürütülen bu çalışmalarla kültür varlığı kaçakçılığına karşı hukuki altyapının ve operasyonel kapasitenin güçlendirilmesi, ülkeler arasında bilgi paylaşımının artırılması amaçlanıyor.
News
Öne Çıkan
Öne Çıkan
Öne Çıkan
Öne Çıkan
Öne Çıkan
Öne Çıkan
